Ubezpieczenie OC agencji marketingowej i freelancera. Naruszenie praw autorskich, plagiat i pomyłka w budżecie reklamowym – jak chronić swój biznes?

Piątek, 17:40. Klient chce, żeby kampania na Black Friday ruszyła przed weekendem, najlepiej „już". Dopinasz ostatnie ustawienia i wpisujesz budżet dzienny: 15 000 zł zamiast 1500. Klik. W poniedziałek rano otwierasz panel i widzisz, że przez trzy doby przepaliło się około 45 tysięcy złotych, a nie 4,5 tysiąca. Sprzedaży – kilka.

Albo inaczej. Grafik wrzucił do banera świetne zdjęcie, które „było w internecie". Kampania chodzi od miesiąca, klient zadowolony. Aż przychodzi pismo od fotografa, który o niczym nie wiedział i niczego nie licencjonował.

Albo jeszcze inaczej. Newsletter dla klienta wychodzi do całej bazy z adresami widocznymi w polu „DW".

To nie są wymyślone historie. W marketingu pracuje się pod presją terminów, na cudzych pieniądzach i cudzych danych, a granica między „zrobione" a „zrobione źle" bywa jednym kliknięciem. Szkoda rzadko wygląda spektakularnie. Za to bywa wysoka, a klient ma pod ręką umowę i art. 471 Kodeksu cywilnego, który mówi wprost: kto nienależycie wykonał zobowiązanie, odpowiada za szkodę, chyba że wynikła z okoliczności, za które nie odpowiada.

Prawdziwy problem odkrywasz dopiero przy telefonie do ubezpieczyciela. Zwykłe OC działalności gospodarczej chroni przed szkodami na osobie i na rzeczy: ktoś potknął się w Twoim biurze, spadł Ci projektor na laptopa klienta. Błąd w kampanii to nie szkoda na osobie ani na rzeczy, tylko tzw. czysta strata finansowa. A ta w standardowym OC działalności bywa wprost wyłączona albo dostępna tylko w rozszerzeniu.

Jeśli jesteś freelancerem na jednoosobowej działalności, dochodzi jeszcze jedno: odpowiadasz całym majątkiem, także prywatnym.

Opieram się na OWU m.in. Warty i Allianz oraz na opracowaniach branżowych. Produkty dla agencji są często wyceniane indywidualnie, a zapisy różnią się między towarzystwami, więc potraktuj ten tekst jak mapę, nie zamiennik własnych OWU.

Trzy najgroźniejsze pułapki w pracy marketera i agencji

1. Przepalony lub przekroczony budżet reklamowy

Wpisałeś o jedno zero za dużo, pomyliłeś budżet dzienny z całkowitym, zostawiłeś włączoną kampanię z testowym targetowaniem. To najbardziej „codzienny" rodzaj szkody w branży. I najczęściej niedoceniany.

Klient, który zapłacił platformie za nadmiarowe wydatki, powie, że agencja nienależycie wykonała umowę. Standard jest tu wysoki: od przedsiębiorcy wymaga się staranności zawodowej (art. 355 § 2 KC), a nie staranności „przeciętnego człowieka". Szkoda to nadmiarowo wydane pieniądze, a w tle toczy się spór o wysokość: agencja powie, że platforma dostarczyła jakiś ruch, klient – że wydał to, czego nie zatwierdzał.

Ubezpieczyciel zada kilka niewygodnych pytań:

• czy to w ogóle szkoda (strata klienta), czy koszt kampanii, który i tak by poniósł,
• czy umowa zawierała gwarancję efektów albo kary umowne, które wykraczają poza zwykłą odpowiedzialność,
• czy OWU w ogóle obejmują czyste straty finansowe, a jeśli tak, to w jakim limicie.

Warto wiedzieć, że ubezpieczyciele z ostrożnością traktują samo „przekroczenie kosztów" czy terminu. W OWU OC zawodowej Allianz z 2018 r. przekroczenie terminu lub kosztu jest wymienione jako objęte w następstwie szkody objętej ubezpieczeniem. To sygnał, że nie każde „przepaliło się więcej" automatycznie trafia do ochrony.

Co zrobić poza polisą:

• Ustaw limity wydatków na koncie reklamowym i alerty o przekroczeniu.
• Wprowadź zasadę dwóch par oczu przy każdym budżecie powyżej ustalonej kwoty.
• Zatwierdzenia budżetu bierz na piśmie (mail wystarczy). W sporze to Twój pierwszy dokument.
• W umowie ustal limit odpowiedzialności (np. do wysokości honorarium za dany okres). W relacjach B2B zwykle da się to uzgodnić, z wyjątkiem szkody wyrządzonej umyślnie (art. 473 § 2 KC).
• Zapytaj wsparcie platformy o możliwość korekty. Nie licz jednak na zwrot środków.

2. Naruszenie praw autorskich, plagiat, brak licencji

Typowe scenariusze: zdjęcie z wyszukiwarki obrazów, muzyka w reklamowym wideo bez licencji, font komercyjny użyty bez zgody, tekst skopiowany przez freelancera z bloga konkurenta, logo „wzorowane" na cudzym. Do tego klasyk: licencja była, ale na social media, a baner poszedł na outdoor. Albo licencja wygasła, a kampania nadal chodzi.

Ustawa o prawie autorskim daje twórcy m.in. roszczenie o zaniechanie, usunięcie skutków naruszenia i naprawienie szkody. Może też żądać zapłaty sumy odpowiadającej dwukrotności, a przy naruszeniu zawinionym trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które otrzymałby za udzielenie zgody (art. 79 ust. 1). Do tego dochodzą koszty sądowe i prawnika. A klient, któremu uczyniono zarzut, zwykle ma w umowie z agencją oświadczenie, że utwory nie naruszają praw osób trzecich, więc regres jest oczywisty.

Kluczowy szczegół dla ubezpieczenia: polisy zwykle pokrywają naruszenie nieumyślne. W jednym z OWU OC zawodowej dla konsultantów ochrona dotyczy nieumyślnego naruszenia m.in. praw autorskich, znaków towarowych i baz danych. Jeśli ściągnąłeś zdjęcie „bo nikt się nie zorientuje", to nie jest już błąd, tylko świadome działanie, a szkoda umyślna jest wyłączona.

3. Wyciek danych, błąd w newsletterze, incydent RODO

Wysyłka do całej bazy zamiast do listy testowej. Adresy w polu „DW" zamiast „UDW". Arkusz z leadami udostępniony „każdemu z linkiem". Skompromitowane konto do narzędzia mailingowego. Na tym nic nie zarabiasz, a możesz sporo stracić.

Agencja obsługująca bazę klienta zwykle jest podmiotem przetwarzającym (art. 28 RODO), a klient – administratorem. Przy incydencie musisz zgłosić go administratorowi bez zbędnej zwłoki (art. 33 ust. 2 RODO), a administrator ma 72 godziny na zgłoszenie do UODO (art. 33 ust. 1). Każda godzina Twojej zwłoki zjada jego czas.

Konsekwencje to roszczenia osób, których dane wyciekły (art. 82 RODO), koszty prawników i ekspertów oraz potencjalna kara administracyjna (art. 83 RODO, w skrajnych przypadkach do 20 mln euro lub 4% obrotu). Ubezpieczeniowo to osobny świat: klasyczne OC działalności zwykle tego nie obejmuje, a OC zawodowe często też nie. Tu wchodzą polisy cyber, które pokrywają m.in. koszty notyfikacji osób poszkodowanych, ekspertów od informatyki śledczej i obrony w postępowaniach regulacyjnych. Czy obejmują też same kary administracyjne, zależy od produktu, a kwestia ich ubezpieczalności bywa sporna. Nie zakładaj, że tak jest, dopóki nie przeczytasz zapisu.

Jakie ubezpieczenie naprawdę chroni agencję i freelancera?

OC działalności to nie OC zawodowe

Różnica jest prosta, a skutki ogromne.

OC zawodowe w standardowych OWU (np. Warty) obejmuje odpowiedzialność deliktową i kontraktową oraz ich zbieg, szkody spowodowane nieumyślnie, także wskutek rażącego niedbalstwa, a w wielu wariantach również szkody wyrządzone przez podwykonawców. Dla agencji marketingowych rynek rzadko ma jedną „gotową" polisę. Zwykle to OC zawodowe z rozszerzeniami, wyceniane indywidualnie. Warto przejść przez brokera, który zna branżę.

UWAGA – haczyk nr 1: wyłączenie „czystych strat finansowych".

W wielu polisach OC działalności czysta strata finansowa jest zdefiniowana negatywnie: to każda szkoda, która nie jest szkodą na osobie ani na rzeczy. Jeśli OWU ją wyłączają, polisa odpowie tylko za szkody osobowe i rzeczowe, czyli praktycznie nigdy za pomyłkę w budżecie, błąd w ustawieniach kampanii czy źle dobraną licencję. Sprawdź to w pierwszej kolejności.

Rozszerzenia i klauzule, bez których nie ruszaj

• Czyste straty finansowe. Jeśli nie są w bazowym zakresie, potrzebujesz rozszerzenia. Zwróć uwagę na limit: bywa niższy niż suma gwarancyjna na szkody osobowe i rzeczowe.
• Naruszenie praw własności intelektualnej (autorskich, znaków towarowych). Sprawdź, czy ochrona obejmuje plagiat i brak licencji oraz że dotyczy naruszeń nieumyślnych.
• Rażące niedbalstwo. W OWU OC zawodowej Warty ochrona obejmuje szkody nieumyślne, w tym spowodowane rażącym niedbalstwem. W innych wzorcach tego zapisu może nie być, a wtedy ubezpieczyciel ma pole do odmowy (art. 827 § 1 KC).
• Podwykonawcy. Freelancerzy, graficy i programiści, z którymi współpracujesz. W niektórych klauzulach PZU ochrona obejmuje tylko podwykonawców, z którymi zawarłeś umowę. Trzymaj umowy na piśmie.
• Koszty obrony prawnej i zabezpieczenia sądowego. Sprawdź, czy są w sumie gwarancyjnej, czy ponad nią, i kto wybiera prawnika.
• Ochrona cyber i RODO. W pakiecie albo osobno, z zakresem: koszty notyfikacji, forensic, obrona przed UODO, roszczenia osób poszkodowanych.
• Zakres terytorialny. Wiele wzorców OC zawodowej obejmuje szkody powstałe w Polsce, chyba że umowa stanowi inaczej. Jeśli prowadzisz kampanie dla klientów z innych krajów, to nie jest szczegół.

UWAGA – haczyk nr 2: claims made i data retroaktywna.

Coraz więcej polis OC zawodowego działa na zasadzie claims made: ochrona obejmuje roszczenia zgłoszone w okresie ubezpieczenia (i ewentualnym okresie dodatkowym), a nie zdarzenia z tego okresu. Gdy polisa wygaśnie, a klient zgłosi roszczenie za kampanię sprzed pół roku, możesz zostać bez ochrony. Do tego dochodzi data retroaktywna: roszczenia dotyczące błędów sprzed tej daty są poza polisą. Przy zmianie ubezpieczyciela zadbaj o zachowanie pierwotnej daty retroaktywnej.

UWAGA – haczyk nr 3: umowa z klientem, która wyskakuje poza polisę.

W OWU OC zawodowej Warty do wyłączeń należą szkody wykraczające poza ustawowy zakres odpowiedzialności oraz szkody z tytułu kar umownych nałożonych na ubezpieczonego (w niektórych wariantach objęte są tzw. regresowane kary umowne, więc zapis trzeba czytać dokładnie). W praktyce: „gwarantujemy wzrost sprzedaży o 30%", kary za opóźnienie albo klauzula „agencja odpowiada za wszelkie szkody klienta" mogą zrobić z umowy coś, czego ubezpieczyciel nie pokryje. Zanim podpiszesz umowę z klientem, porównaj ją z OWU.

Co robić, gdy klient zgłasza roszczenie lub grozi sądem?

Pierwsze godziny decydują o tym, czy zachowasz ochronę. Kolejność działań:

1. Nie odpisuj w emocjach i nie przyznawaj się do winy. Zdanie w stylu „to nasz błąd, pokryjemy koszty" ma skutki prawne, np. uznanie roszczenia przerywa bieg przedawnienia (art. 123 KC), a OWU zwykle zabraniają uznania roszczenia bez zgody ubezpieczyciela. Napisz rzeczowo: potwierdzasz otrzymanie, analizujesz sprawę, wrócisz z odpowiedzią.
2. Zabezpiecz dowody. Niczego nie usuwaj. Korespondencję (maile, Slack, komunikatory), brief, wycenę i zatwierdzenie budżetu, umowę z klientem i z podwykonawcą, historię zmian w kontach reklamowych, zrzuty ekranu, logi, licencje i faktury za zdjęcia, fonty i muzykę.
3. Ogranicz szkodę natychmiast. Wstrzymaj kampanię, odłącz sporny materiał, zmień hasła, odetnij dostępy. Najpierw zrób zrzuty ekranu. Masz obowiązek zapobiegać zwiększaniu się szkody, a zwłoka może zostać uznana za zaniedbanie.
4. Zgłoś sprawę ubezpieczycielowi od razu. Nawet jeśli klient „tylko grozi". W wielu polisach claims made można też zgłaszać okoliczności, które mogą prowadzić do roszczenia, co może zabezpieczyć Cię w bieżącym okresie. Termin bywa krótki: w standardowym OWU OC zawodowej Warty chodzi o powiadomienie niezwłoczne, nie później niż w ciągu 7 dni roboczych od otrzymania zgłoszenia roszczenia. W innych towarzystwach terminy bywają inne.
5. Zgłoś pełne i prawdziwe informacje. Numer polisy, daty, kwoty, opis zdarzenia, pismo klienta, kopia umowy. Nie koloryzuj i nie pomijaj niewygodnych faktów.
6. Nie zawieraj ugody i nie płać „z dobrej woli". Wypłata klientowi z własnej kieszeni bez zgody ubezpieczyciela może zostać potraktowana jako uznanie roszczenia i skończyć się odmową zwrotu.
7. Pozwól ubezpieczycielowi poprowadzić sprawę. Może wyznaczyć prawnika albo zlecić ekspertyzę. Koszty obrony bywają objęte polisą, ale zwykle pod warunkiem, że działasz w porozumieniu z ubezpieczycielem.
8. Zadbaj o regres wobec podwykonawcy. Jeśli błąd zrobił freelancer, nie zwalniaj go z odpowiedzialności ani nie rezygnuj z roszczeń bez konsultacji z ubezpieczycielem. To uderza w prawo do regresu.

UWAGA – trzy błędy, które kosztują ochronę:

1. Zwłoka w zgłoszeniu. Przy claims made zgłoszenie po wygaśnięciu polisy może oznaczać brak ochrony, a OWU zwykle wyznaczają krótki termin na powiadomienie (np. 7 dni roboczych).
2. Uznanie winy, ugoda lub wypłata bez zgody ubezpieczyciela. To najczęstszy powód odmowy lub obniżenia odszkodowania.
3. Nieprawdziwe lub niepełne informacje. Ubezpieczyciel może ograniczyć wypłatę albo jej odmówić.

Check-lista przed wyborem polisy: na co zwrócić uwagę w OWU

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Zapisy OWU różnią się między towarzystwami i wersjami umów, a produkty dla agencji bywają wyceniane indywidualnie. W konkretnej sprawie decyduje treść Twojej polisy i umowy z klientem.